روايت ابن نديم چنين است : قال عبد الله بن المقفع : لغات الفارسية ، الفهلويه و الدريّه و الفارسيه و الخوزيّه و السريانيه . » فامّا الفهلوى فمنسوب الى فهله ، اسم يقع على خمسة بلدان و هى اصفهان و الرى و همدان و ماه نهاوند و آذربيجان و اما الدريّه فلغة مدن المدائن و بها كان يتكلم من بياب الملك و هى منسوبه الى حاضره الباب و الغالب عليها من لغه اهل خراسان و المشرق لغه اهل بلخ . و اما الفارسيه فيتكلّم بها الموء ابذه و العلما و اشباههم و هى لغه اهل فارس . و اما الخوزيه فبها كان يتكلّم الملوك و الاشراف فى الخلوة و مواضع اللعب و اللذة و مع الحاشيه . و اما السريانيه فكان يتكلم بها اهل السواد و المكاتبه فى نوع من اللغه بالسريانى فارسى . « 1 » يعنى : « ابن مقفع گويد زبانهاى فارسى عبارتند از پهلوى و درى و فارسى و خوزى و سريانى . اما پهلوى منسوب است به پهله و پهله نامى است كه بر پنج شهر اطلاق مىشود و آنها اصفهان و رى و همدان و ماه نهاوند و آذربايجان هستند . اما درى زبان شهرهاى مدائن است و كسانى كه در دربار شاه بودند بدين زبان سخن مىگفتند و اين زبان منسوب است به دربار و غالب بر اين زبان از زبان مردم خراسان و مشرق زبان اهل بلخ است . و اما فارسى زبانى است كه موبدان و دانشمندان و نظائر ايشان بدان سخن مىگفتند و آن زبان مردم فارس بود . و اما خوزى زبانى بود كه پادشاهان و بزرگان در مجالس انس و لهو و لعب و با پيرامونيان و حاشيه خود بدان سخن مىگفتند . و اما سريانى زبانى بود كه مردم سواد بدان سخن مىگفتند و مكاتبه هم در آن به گونه‌اى از زبان فارسى به سريانى است .

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 13 .